header short                       porady1
Porady dnia
aktualnosci2
Aktualności
zdrowie2
Zdrowie Seniora
 pasje1
Pasje Seniora

Całościowa ocena geriatryczna

Babcia Irena

Profesjonalna diagnostyka chorób osób starszych

Część I

dr Joanna Plak

Profesjonalna diagnostyka chorób osób starszych, czyli całościowa ocena geriatryczna to: „wielokierunkowy, zintegrowany proces diagnostyczny, którego celem jest ustalenie zakresu zaburzenia dobrostanu, ustalenia priorytetów leczniczo-rehabilitacyjnych, potrzeb i możliwości zapewnienie dalszego leczenia/rehabilitacji/opieki; określenie zdolności osoby starszej do samodzielnego funkcjonowania oraz ustalenie potrzeb zdrowotnych, psychologicznych i socjalnych osoby w wieku podeszłym” (Maria Kołomecka). 

Diagnostyka powinna być prowadzona przez zespół specjalistów, w którego skład wchodzą: lekarz, pielęgniarka, pracownik socjalny, jak również psycholog i specjalista zajmujący się rehabilitacją.

Omawiany proces diagnostyczny obejmuje ocenę:

®    stanu czynnościowego (samodzielność/sprawność pacjenta),

®    stanu fizycznego,

®    stanu umysłowego

®    socjalno-środowiskową.

W niniejszym artykule zostaną omówione podstawowe metody (narzędzia diagnostyczne) służące ocenie poszczególnych obszarów funkcjonowania osoby starszej.

Ocena stanu czynnościowego

Do oceny stanu czynnościowego pacjenta służą takie narzędzia diagnostyczne, jak:

®    skala KATZA (ADL)

®    skala Lawtona (IADL)

®    skala Barthel

Skala Katza, czyli skala oceny podstawowych czynności życiowych pozwala ocenić zdolność pacjenta do samodzielnego funkcjonowania. Im mniej punktów zostanie osiągniętych, tym bardziej dana osoba wymaga pomocy innych w wykonywaniu podstawowych czynności w życiu codziennym

Skala Katza służy do oceny samodzielności pacjenta w wykonywaniu takich czynności jak:

  1. Kąpanie się
  2. Ubieranie i rozbieranie się
  3. Korzystanie z toalety
  4. Wstawanie z łóżka i przemieszczanie się na krzesło
  5. Jedzenie
  6. Kontrolowane wydalanie moczu i stolca

Za każdą odpowiedź: wykonuje samodzielnie przyznawany jest 1 punkt. Uzyskanie 5-6 punktów oznacza, że dana osoba jest samodzielna; uzyskanie 2 i mniej punktów oznacza znaczną niesprawność

Skala Lawtona służy do oceny złożonych czynności życia codziennego.

Pacjent odpowiada na 8 pytań. Maksymalna liczba punktów wynosi 24 (w każdym pytaniu można uzyskać od 1 do 3 punktów, 3 punkty za odpowiedź: wykonuję daną czynność  bez pomocy, 2 – z niewielką pomocą, 1- nie jestem w stanie wykonać danej czynności samodzielnie). Badanie powtarza się w pewnym odstępie czasowym, by ocenić czy nastąpił spadek liczby osiągniętych punktów i tym samym pogorszenie stanu ogólnego chorego.

Pytania wykorzystywane w skali Lawtona brzmią następująco:

  1. Czy potrafisz korzystać z telefonu
  2. Czy jesteś w stanie dotrzeć do miejsc położonych dalej niż trasa Twojego spaceru
  3. Czy kupujesz artykuły spożywcze, wychodząc z domu
  4. Czy przygotowujesz sobie posiłki
  5. Czy wykonujesz prace domowe
  6. Czy majsterkujesz,  robisz pranie
  7. Czy przygotowujesz i przyjmujesz leki
  8. Czy gospodarujesz pieniędzmi

Skala Barthel służy do oceny sprawności chorego i jest stosowana przy kwalifikowaniu chorych do pobytu w placówkach opiekuńczych.

Osoba, która uzbiera od 86 do 100 punktów jest osobą „lekko niesprawną”, od 21 do 85 punktów oznacza stan „średnio ciężki” , do 20 punktów – ciężki. Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje pobyt osób, które osiągną maksymalnie 40 punktów w skali Barthel.

Ocenie podlega 10 poniższych czynności, punktowanych w następujący sposób: 0 – brak samodzielności, 5 – wymaga pomocy, 10- samodzielność.

  1. Spożywanie posiłków
  2. Przemieszczanie się z łóżka na krzesło i z powrotem, siadanie
  3. Utrzymywanie higieny osobistej
  4. Korzystanie z toalety
  5. Mycie, kąpiel całego ciała
  6. Poruszanie się po płaskich powierzchniach
  7. Wchodzenie i schodzenie po schodach
  8. Ubieranie się i rozbieranie
  9. Kontrolowanie zwieracza odbytu
  10. Kontrolowanie zwieracza pęcherza moczowego

Ocena stanu fizycznego

Do oceny stanu fizycznego pacjenta służą takie narzędzia diagnostyczne, jak:

®    Skala niewydolności krążenia wg NYHA

®    Skala TINETTI

®    Skala Nortona

®    MNA – ocena stanu odżywiania

Skala NYHA służy do klasyfikacji stopnia nasilenia objawów przewlekłej niewydolności serca. W zależności od stopnia nasilenia objawów, pacjent zaliczany jest do jednej z czterech klas.

I klasa – brak zakłócenia codziennej aktywności w wyniku choroby; nie występują duszności, kołatanie serca, zmęczenie

II klasa – w wyniku choroby codzienna aktywność jest nieznacznie upośledzona; aktywności fizycznej mogą towarzyszyć duszności lub kołatanie serca

III klasa – choroba w znacznym stopniu zakłóca codzienne funkcjonowanie chorego; objawy nie występują przy braku aktywności fizycznej ( w stanie spoczynku)

IV klasa – choroba pozbawia chorych możliwości normalnego funkcjonowania; objawy występują także w stanie spoczynku

Skala TINETTI służy do oceny równowagi i chodu. W wyniku testu można uzyskać maksymalnie 28 punktów (16 w części oceniającej równowagę i 12 w części oceniającej chód). Osiągnięcie poniżej 19 punktów świadczy o wysokim zagrożeniu upadkiem (ryzyko upadku wzrasta pięciokrotnie), wynik pomiędzy 19 a 24 oznacza, ze występuje skłonność do upadków, osiągnięcie powyżej 24 punktów oznacza, że ryzyko upadku jest niskie.

Ocena równowagi – badany siedzi na twardym krześle, bez poręczy. Ocenie podlegają następujące czynności, wykonywane przez badanego:

  1. Równowaga podczas siedzenia (0 punktów jeśli pochyla się lub ześlizguje z krzesła, 1 pkt jeśli zachowuje równowagę)
  2. Wstawanie z miejsca (0- niezdolny, 1- wstaje pomagając sobie rękami, 2 – wstaje bez pomocy rąk)
  3. Próby wstawania z miejsca (0- niezdolny bez pomocy, 1- wstaje, ale potrzebuje kilku prób, 2- wstaje od razu)
  4. Równowaga bezpośrednio po wstaniu z miejsca przez pierwsze 5 sekund (0- stoi niepewnie, 1- stoi pewnie, ale podpiera się, 2 – stoi pewnie, bez podparcia)
  5. Równowaga podczas stania (0- stoi niepewnie, 1- stoi pewnie ale na szerokiej podstawie lub podpierając się, 2- stoi bez podparcia, ze złączonymi stopami)
  6. Próba trącania - trzykrotne trącanie dłonią w klatkę piersiową na wysokości mostka (0- zaczyna się przewracać, 1 – zatacza się, ale utrzymuje pozycję, 2- stoi pewnie)
  7. Próba trącania przy zamkniętych oczach badanego (0-stoi niepewnie, 1 – stoi pewnie)
  8. Obracanie się o 360 stopni (0- ruch przerywany, 1 – ruch ciągły, 2- zatacza się, chwyta przedmiotów)
  9. Siadanie (0-niepewne, 1 – pomaga sobie rękami, 2- pewny ruch)

Ocena chodu – badany stoi obok badającego, idzie wzdłuż pokoju zwykły, krokiem, a następnie szybkim, posługując się laską lub chodzikiem jeśli ich używa na co dzień.

  1. Zapoczątkowanie chodu bezpośrednio po wydaniu polecenia (0-wahanie lub kilkakrotne próby ruszenia z miejsca, 1- start bez wahania)
  2. Długość i wysokość kroku (A zasięg ruchu prawej stopy: 0 – nie przekracza miejsca stania lewej stopy, 1 – przekracza, 0 – prawa stopa nie odrywa się całkowicie od podłogi, 1 – odrywa się całkowicie; B zasięg ruchu lewej stopy: 0 – nie przekracza miejsca stania prawej stopy, 1 – przekracza, 0 – lewa stopa nie odrywa się całkowicie od podłogi, 1 – odrywa się całkowicie)
  3. Symetria kroku (0 – długość kroku obu stóp nie jest jednakowa. 1 – długość kroku obu stóp wydaje się równa)
  4. Ciągłość chodu (0- zatrzymywanie się pomiędzy poszczególnymi krokami, brak ciągłości chodu, 1 – chód wydaje się ciągły)
  5. Ścieżka chodu oceniana na odcinku około 3 metrów (0-wyraźne odchylenie od toru, 1 – niewielkie odchylenie lub korzystanie  z przyrządów pomocniczych, 2 – prosta ścieżka, bez pomocy)
  6. Tułów (0-wyraźne kołysanie lub korzystanie z przyrządów pomocniczych, 1 – brak kołysania, ale zginane są kolana lub plecy, 2 brak zginania kolan, pleców, nie korzysta z przyrządów pomocniczych)
  7. Pozycja podczas chodzenia (0- rozstawione pięty, 1 – pięty prawie się stykają w trakcie chodzenia)

Koniec części I

 

J Plak Joanna Plak - doktor nauk politycznych, polityk społeczny
Wykształcenie
Urodzona w Lublinie. W latach 2001-2005 studia magisterskie na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych w Instytucie Polityki Społecznej na Uniwersytecie Warszawskim. W 2010 roku obroniony doktorat z nauk politycznych, specjalność polityka społeczna, na Uniwersytecie Warszawskim. W 2010 r. ukończone studia z zakresu Public Relations w badaniach naukowych w WSEiI w Lublinie. 
W 2014 r. ukończone studia podyplomowe z zakresu geriatrii i opieki długoterminowej na Uniwersytecie Jagiellońskim w Medycznym Centrum Kształcenia Podyplomowego. 
Przebieg kariery zawodowej
W latach 2005-2014 praca w Wyższej Szkole Pedagogicznej TWP w Warszawie w charakterze wykładowcy akademickiego. W latach 2010-2011 praca w Wyższej Szkole Nauk Społecznych w Lublinie w charakterze wykładowcy akademickiego. Od 2008 roku ekspert merytoryczny i koordynator w projektach współfinansowanych ze środków UE.  Od 2013 r. praca w administracji publicznej. W 2014 r. praca w Wyższej Szkole Nauk Społecznych w Mińsku Mazowieckim oraz w Wyższej Szkole Gospodarki Euroregionalnej w Józefowie w charakterze wykładowcy akademickiego. Od 2014 roku współpraca z portalem www.dojrzalakobieta.pl w charakterze dziennikarza.
Dorobek i zainteresowania naukowe
Zainteresowania naukowe: gerontolo¬gia społeczna, polityka społeczna wobec starości i ludzi w podeszłym wieku, zabezpieczenie społeczne (w szczególności ubezpieczenia emerytalne), włoska polityka społeczna. Autorka i redaktorka czterech książek oraz autorka blisko 60 artykułów poświęconych tematyce społeczno – ekonomicznej, publikowanych m.in. w Gazecie Ubezpieczeniowej, Polityce Społecznej, Ubezpieczeniach w rolnictwie. Aktywna uczestniczka konferencji naukowych poświęconych szeroko pojętej polityce społecznej. Od 2006 roku członkini Polskiego Towarzystwa Polityki Społecznej, od 2012 roku członkini Polskiego Towarzystwa Gerontologicznego.
Adres domowej strony internetowej: www.joannaplak.pl

Komentarze  

#2 Guest 2017-12-02 10:39
Mając 62 lata, przerobiłem wszystkie tutaj ćwiczenia - badania i wyszło mi wspaniale, pewnie maksymalny wynik :roll: Ciekawe jaki wynik będzie za 5 lat, za 10? Jeżeli nie zapomnę o tej stronie to wykonam kiedyś znów badania 8)
Kazik
#1 Guest 2017-05-12 10:23
Doskonałe, że ktoś w końcu poświecił czas, aby opisać to zagadnienie.

Dodaj komentarz

Kod antyspamowy
Odśwież

Zdrowie Seniora

  • Bank komórek macierzystych

    Dzięki komórkom macierzystym i regeneracyjnym, nasz organizm regeneruje komórki, tkanki i narządy. Pozwolenie Ministra Zdrowia na bankowanie komórek macierzystych, które pobrano z tkanki tłuszczowej, uzyskał pierwszy szpital w Polsce. Dzięki umieszczeniu ich w parach ciekłego azotu (-196 st.C.) mogą być wykorzystane w przyszłości.

    Komórki macierzyste regenerują organizm.

    Dzięki komórkom macierzystym i regeneracyjnym, zdolność do częściowej odnowy, mają narządy (wątroba, nerki, trzustka, płuca), naczynia, nerwy, mięśnie czy kości.

    Więcej…  
  • Niewidzialny nos

    Dobra jakość widzenia to komfort, o który powinniśmy szczególnie zabiegać – wzrok jest jednym z najważniejszych zmysłów człowieka, a ponad 80% informacji docierających do nas z otoczenia to właśnie bodźce wzrokowe. Aby ich percepcja nie wprowadzała nas w ciągłe zdezorientowanie, ludzie oko „nie zauważa” wszystkiego. O tym co pomijamy i dlaczego – opowiada Małgorzata Leszczyńska, optyk i optometrysta oraz ekspert Krajowej Rzemieślniczej Izby Optycznej.

    Niewidzialny nos

    Jak często, nie patrząc w lustro, zauważasz swój nos? Prawdopodobnie… nigdy. Dlaczego, skoro znajduje się tuż przed naszymi oczami?

    Więcej…  
  • Bolące nogi

    Pamiętasz dzień, kiedy ostatni raz bolały Cię nogi? Było gorące, letnie popołudnie, wyszłaś z pracy i udałaś się na długi spacer. Po powrocie do domu poczułaś ból i zauważyłaś opuchnięcie nóg. Machnęłaś jednak na to ręką i założyłaś, że powodem dyskomfortu są po prostu wysokie temperatury. Popełniłaś jednak dwa podstawowe błędy – czy wiesz jakie?

    Czy to na pewno ból nóg?                                                            

    Odpowiedź na powyższe pytanie dla każdej z nas wydaje się oczywista. „Tak, bolą mnie nogi, odczuwam dyskomfort i coraz częściej zauważam opuchliznę po całym dniu pracy i realizacji obowiązków oraz pasji”.

    Więcej…  
  • Zmęczenie, starzenie się, a może jednak choroba?

    Rusza nowa kampania edukacyjna dedykowana chorobom krwi i szpiku, w tym nowotworom hematologicznym. Jak często złe samopoczucie zdarza nam się tłumaczyć zmęczeniem, przeziębieniem czy starzeniem się? Tempo życia i ilość obowiązków niejednokrotnie sprawiają, że ignorujemy pierwsze objawy choroby, przypisując je chwilowemu spadkowi formy czy wiekowi. Niespecyficzne objawy chorób krwi – zmęczenie, utrata masy ciała, nocne poty, gorączka – bywają szczególnie mylące.

    Więcej…  
  • Marokański zabieg Hammam

    Marokański zabieg Hammam, który pielęgnuje i oczyszcza, możemy wykonać sami w domu. Masaż rękawicą z ziarnistej tkaniny i czarnym mydłem, złuszcza naskórek, wygładza ciało i pobudza krążenie. Dzięki bogatej w minerały glince, skóra będzie odżywiona i ujędrniona. Zastosowany na koniec olej arganowy nawilży skórę, poprawi jej elastyczność i złagodzi podrażnienia.

    Rytuał Hammam, z którego od wieków korzystają Marokańczycy, odnawia nie tylko ciało, ale i umysł. Do jego wykonania potrzebne są następujące produkty:

    Więcej…  
  • Targi Seniora w Krakowie

    Zapraszamy na II Targi Seniora, które odbędą się w dniach od 5 do 6 października 2018 r. w Międzynarodowym Centrum Targowo-Kongresowym EXPO Kraków przy ul. Galicyjskiej 9 w Krakowie - najnowocześniejszym centrum targowo-konferencyjnym w Polsce.
    Ze względu na duże zainteresowanie po pierwszej edycji, postanowiliśmy poszerzyć dotychczasowy program o nowe wydarzenia. Planujemy, że w tegorocznym spotkaniu weźmie udział od 4 do 5 tys. osób (zarówno seniorów jak i ich rodzin) oraz ponad 100 wystawców.

    Więcej…  
  • Pajączki na nogach

    Dla większości kobiet pajączki, czyli widoczne pod skórą rozszerzone naczynia włosowate, to przede wszystkim problem natury estetycznej. Temat powraca zwłaszcza w okresie wiosenno-letnim, kiedy możemy zrezygnować z ciepłych ubrań, cieszyć się wyższymi temperaturami i rozpocząć planowanie wyjazdów wakacyjnych. Należy jednak pamiętać, że pajączki mają przede wszystkim związek ze zdrowiem – to sygnał, że naczynia krwionośne nie działają prawidłowo.

    Więcej…  

Aktualności seniora

Zamienniki Viagry – pompki próżniowe

Jest to dosyć skuteczna metoda wspomagania leczenia impotencji. Urządzenie składa się z cylindra, pompki oraz pierścieni zaciskających.

Więcej…

Zamienniki Viagry – MUSE (docewkowy system leczący zaburzenia wzwodu)

Metoda MUSE polega na tym, że substancja (prostaglandyna E1) jest wprowadzana bezpośrednio do cewki moczowej za pomocą specjalnego aplikatora.

Więcej…

Zamienniki Viagry – zastrzyki

Jest to metoda inwazyjna z użyciem środków farmakologicznych przypisanych przez urologa. Pacjent samodzielnie wstrzykuje lek przed stosunkiem (maksymalnie 20 minut wcześniej) za pomocą specjalnego pena.

Więcej…

Pasje Seniora

CZATeria

seniorzy gotowe fb

Wyszukiwanie