header short                       porady1
Porady dnia
aktualnosci2
Aktualności
zdrowie2
Zdrowie Seniora
 pasje1
Pasje Seniora

Ludzie prehistoryczni mieli lepsze zęby od nas?

Dorota StankowskaZ pewnością mamy zęby prostsze i bielsze w stosunku do pokolenia naszych praprzodków. Ale jak potwierdzają odkrycia archeologów – wcale nie zdrowsze!

Od myśliwego do słodkich żołędzi

W czasach prehistorycznych dbanie o zęby nie miało większego znaczenia. Nasi praprzodkowie nie skupiali się na higienie jamy ustnej, a o opiece stomatologicznej mogli pomarzyć. Geneza pierwszej prymitywnej szczoteczki do zębów sięga 3500 roku p.n.e., kiedy to starożytni Egipcjanie i Babilończycy do czyszczenia zębów używali postrzępionych gałązek z drzewa arakowego. Od tego czasu wiele się zmieniło.

Szczoteczki soniczne o ponad 32 tys. obrotów na minutę, płyny do płukania jamy ustnej, regularne przeglądy u stomatologa w gabinecie wyposażonym w nowoczesny sprzęt – wydawać by się mogło, że współczesny Homo sapiens ma wszystko, czego potrzebuje, żeby zachować zdrowe, mocne zęby. Paradoksalnie, archeolodzy twierdzą, że prehistoryczni ludzie mogli się poszczycić lepszym stanem uzębienia niż my dzisiaj. Co więcej, spośród odnalezionych do tej pory blisko 2 tys. zębów naszych praprzodków, tylko pięć z nich posiadało ubytki próchnicze. Dlaczego?

Jednym z powodów, dlaczego zęby praprzodka były zdrowsze jest ten prozaiczny – jego dieta. Mówią o tym m.in. badania Australian Centre for Ancient DNA (ACAD, University of Adelaide), które sugerują, że przejście od mięsa i warzyw do zbóż oraz cukru spowodowało spustoszenie w naszych ustach, zmieniając m.in. profil bakterii, które tam żyją.

Naukowcy odkryli, że ludzie prehistoryczni wraz z porzuceniem łowiectwa i zbieractwa na rzecz uprawy roli nieświadomie „pomogli” złym bakteriom. W miarę upływu czasu przetworzony cukier i mąka oraz produkty na ich bazie jeszcze bardziej pogorszyły sytuację. Badacze twierdzą, że utrata równowagi pomiędzy „złymi” i „dobrymi” bakteriami mikroflory jamy ustnej na skutek zmian żywieniowych przechyliła się w kierunku szczepów bakteryjnych, które są szkodliwe dla zdrowia jamy ustnej.

W społeczeństwach przedrolnych pojęcie próchnicy praktycznie nie istniało. Czy to znaczy, że nasi pradawni kuzyni nie borykali się z ubytkami? Borykali, ale na dużo mniejszą skalę. W ich diecie cukry, gdy były już obecne, nie miały tak znacznego udziału. Dopiero, gdy w diecie jaskiniowca pojawiły się przysmaki takie jak np. słodkie żołędzie, pojawił się problem próchnicy.

Ślady próchnicy odkryto choćby na zębie należącym do praludzi z gatunku Paranthropus robustus, żyjącego w Afryce 2 mln lat temu. Wniosek może być taki, że większe spożycie węglowodanów, w tym cukrów prostych i zbóż dało bakteriom Streptococcus mutans szansę na przetrwanie. Mikroorganizmy te są główną przyczyną rozwoju próchnicy – żywią się cukrami, następnie metabolizują je do kwasu mlekowego, który wytrawia ząb.

Cukier nie tylko dla bogatych

Problem ubytków pojawił się na dużą skalę wraz ze wzrostem populacji (zmiany hormonalne towarzyszące ciążom negatywnie wpływały na zdrowie jamy ustnej) oraz w czasach nowożytnych ok. XVIII wieku, kiedy cukier przestał być dobrem luksusowym i stał się powszechnie dostępny dla wszystkich warstw społecznych. To dało początek epidemiom próchnicy.

Jedz jak jaskiniowiec

Co dziś radzą archeolodzy na podstawie tych odkryć? Wykluczyć węglowodany, a w kwestii diety brać przykład… z człowieka pierwotnego. Podobnego zdania są stomatolodzy – i to już od dawna.

- Typowa zachodnia dieta rzeczywiście jest najgorszą z możliwych dla naszych zębów. Przetworzone produkty spożywcze, fast food, cukry proste czy żywność oparta na skrobi to puste kalorie w większości pozbawione cennych witamin i minerałów, kluczowych dla zdrowych zębów i dziąseł. Poruszając kwestię złej diety skupiamy się na problemie otyłości czy cukrzycy, nie pamiętając, że wskutek mało urozmaiconej diety cierpi w zasadzie całe ciało, również zęby, które są bardziej narażone na ryzyko ubytków i paradontozy. Głównym powodem próchnicy są bakterie, a te żywią się cukrem. Dlatego próchnicę można zaliczyć do tzw. chorób cywilizacyjnych, które rozwijają się w dużej mierze na skutek naszych złych nawyków i zmian w diecie – komentuje Dorota Stankowska, stomatolog z kliniki Stankowscy & Białach Stomatologia w Poznaniu, autorka poradnika „Bądź bystry u dentysty”.

Naukowcy twierdzą, że naśladując do pewnego stopnia dobre nawyki żywieniowe naszych przodków możemy uniknąć wielu problemów stomatologicznych. Wbrew pozorom neandertalczycy nie byli wyłącznie mięsożerni. Jedną z grup produktów, które wspierały ich zdrowie jamy ustnej były pokarmy włókniste np. warzywa, trawa lub rośliny (dziś przykładem takich produktów są marchewka, kalafior, seler, szparagi czy brokuły), które zawierając błonnik nie tylko usprawniały trawienie, ale poprzez obecność włókien roślinnych pozwalały usunąć powierzchowne naloty z zębów, utrzymać je we względnej czystości i zredukować płytkę nazębną. Wraz z ewolucją metod przetwarzania żywności i rozwojem cywilizacji, bardziej popularna stała się miękka dieta sprzyjająca rozwojowi bakterii próchnicotwórczych oraz uboga w składniki odżywcze.

Dieta powinna również dbać o zdrowie i wytrzymałość kości oraz zębów. Pomoże to nie tylko w prawidłowym rozwoju zgryzu u dziecka, ale również remineralizować szkliwo zębowe u dorosłych pacjentów. Istotne są pokarmy bogate w wapń (zielone warzywa liściaste, łosoś, sardynki, nabiał), magnez (pestki dyni, kakao, kasza gryczana, migdały, pomidory) oraz cynk (wątróbka, wołowina, skorupiaki, sezam, dziki ryż). Następnie, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach: A, D, E i K, które podnoszą odporność, zapobiegają infekcjom, wspierają procesy naprawcze, wspomagają wchłanianie minerałów oraz biorą udział w budowie kości. Do tego warto dodać zdrowe tłuszcze, rośliny strączkowe, orzechy i nasiona.

Co z kolei najlepiej całkowicie wyrzucić z jadłospisu? – Jeśli jest coś gorszego dla naszych zębów od cukru to są to produkty o kwaśnym pH. Do tej grupy należą przede wszystkim napoje słodzone, gazowane, izotoniczne i energetyzujące, ale też produkty zawierające kwasy m.in. cytrusy czy alkohol, szczególnie wino. Najgorszą kombinacją będzie połączenie cukru z kwasami, ponieważ z jednej strony kwas rozpuszcza szkliwo i czyni zęby mniej odpornymi, z drugiej cukier żywi bakterie, które wykorzystują osłabione kwasem szkliwo i „zjadają” je skutkując próchnicą. W grupie największego ryzyka przy takiej diecie są dzieci i młodzież, ponieważ ich szkliwo jest słabiej rozwinięte. Dlatego lepiej wykluczyć takie produkty z jadłospisu, a gdy je spożywamy, zadbać o przywrócenie właściwego pH w jamie ustnej np. poprzez żucie gumy bez cukru, przepłukanie ust wodą lub zjedzenie czegoś o zasadowym pH – radzi stomatolog.

Gryź i żuj – dla zdrowia zębów!

Nasz praprzodek był myśliwym. Aby przetrwać musiał polować, a to co upolował, nie miało takich możliwości obróbki termicznej. Tysiące lat temu ludzkie zęby musiały rozrywać i rozdrabniać twarde mięso, a nawet były wykorzystywane jako narzędzia. Czy dla zgryzu było to niekorzystne? Niekoniecznie.

- Jedną z podstawowych funkcji zgryzu jest funkcja żucia: gryzienia, miażdżenia i rozdrabniania pokarmów. Bez tej czynności, czyli codziennego treningu, nie ma on szansy rozwinąć się prawidłowo. Bo tak jak mięsień pozbawiony ciężaru, tak zgryz nieobciążony mechanicznie, jest osłabiony i narażony na wszelkiego rodzaju deformacje. Dlatego szczególnie w okresie dzieciństwa, kiedy zęby rozwijają się dynamicznie, ciągła miękka dieta złożona z papek, kleików czy zupek oraz pozbawiona składników odżywczych nie jest korzystna dla zgryzu. Do tego dochodzą złe nawyki jak zbyt długie używanie smoczka lub ssanie kciuka. Efektem są nie w pełni rozwinięta żuchwa, węższe łuki zębowe oraz wady zgryzu np. stłoczenia. Gdy taki pacjent dorośnie, może trafić do ortodonty lub do chirurga szczękowego – wyjaśnia dr Stankowska.

Stomatolodzy wyjaśniają, że tego typu wady rozwojowe mogą wywołać kolejne konsekwencje, skutkując zaburzonym funkcjonowaniem stawu skroniowo-żuchwowego, zgrzytaniem zębami, bezdechem sennym lub chorobą okluzyjną zębów, która polega na niedopasowaniu względem siebie łuków zębowych. Powstałe w wyniku tego przeciążenia zgryzowe powodują m.in. bóle głowy, szyi, a nawet kręgosłupa.

Lekarstwo na próchnicę? Edukacja

Jeśli człowiek pierwotny dbał o higienę jamy ustnej posługując się wykałaczkami czy uzupełniając w sposób prymitywny braki zębowe kawałkiem muszli, to jak na tym tle wypada człowiek współczesny, który zęby może umyć szczoteczką elektryczną lub soniczną, a brakujący ząb uzupełnić implantem? Dzisiaj kwestia higieny zębów jest powtarzana jak mantra. Współczesny pacjent ma również powszechny dostęp do nowoczesnej stomatologii, czego nie mieli nasi praprzodkowie. Skąd więc tak ponure statystyki związane z próchnicą wśród Polaków?

- Powodem nie jest na ogół brak możliwości leczenia, ale brak świadomości u wielu pacjentów, jakie są realne konsekwencje naszych zaniedbań i jak zdrowie jamy ustnej wpływa na zdrowie ogólne. Inną grupą są pacjenci z problemem dentofobii, którzy wciąż kojarzą wizytę u stomatologa z wizytą w sali tortur i unikają dentysty. Staramy się konsekwentnie przekonywać, że to mit i współczesna stomatologia dzięki nowoczesnym technologiom jest przyjazna dla pacjenta. Komputerowe znieczulenie przed zabiegiem, które całkowicie likwiduje ból, implanty, które zastępują utracony ząb, aparaty nakładkowe, które nie przypominają tych tradycyjnych czy użycie mikroskopu w leczeniu kanałowym to tylko niektóre z wielu udogodnień, które wpływają na większy komfort. Edukacja pacjentów na temat zdrowia jamy ustnej i metod leczenia wymaga czasu, ale z roku na rok z uzębieniem Polaków jest coraz lepiej – podsumowuje stomatolog.

Dodaj komentarz

Kod antyspamowy
Odśwież

Zdrowie Seniora

  • Jak widzą Polacy po 55. roku życia?

    Jak wynika z najnowszych badań zrealizowanych na zlecenie Vision Express przez IQS Rynek i Opinia blisko 80% osób powyżej 55. roku życia ma wadę wzroku lub chorobę oczu. Alarmujące jest to, że aż 55% respondentów nie badało się u specjalisty w ciągu ostatniego roku. Zaburzenia widzenia często są nie tylko naturalnym skutkiem starzenia, ale mogą świadczyć o rozwoju poważnych chorób oczu, takich jak jaskra, AMD, zaćma lub choroby ogólnoustrojowej w tym cukrzycy i nadciśnienia tętniczego.

    Więcej…  
  • Cukrzyca jak sobie z nią radzić

    Mandaryna Fot Voyo BakiewiczPiosenkarka Marta Wiśniewska o tym, że choruje na cukrzycę typu 1 dowiedziała się, gdy była w ciąży. Z chorobą zmaga się już 15 lat i zdecydowała się opowiedzieć, jak rozwój medycyny wpływa na życie chorych z cukrzycą, jakie znaczenie mają dla nich innowacje oraz czego im brakuje. Diagnoza choroby przewlekłej jest trudnym momentem – jak Pani życie zmieniło się po diagnozie cukrzycy typu 1? Czy musiała Pani zmienić swoje plany?

    Więcej…  
  • Jesienna chandra, jak z nią walczyć

    Wiosną i latem czujemy przypływ energii i motywacji – przechodzimy na diety, stajemy się bardziej aktywni, rozwijamy zainteresowania, odkrywamy nowe smaki, odpoczywamy, remontujemy mieszkanie i odliczamy dni do długo wyczekiwanego urlopu. Gdy przychodzi jesień, a wraz z nią dni stają się coraz krótsze, a pogoda powoli przestaje rozpieszczać, dopada nas zniechęcenie i spadek nastroju. Jak z nimi walczyć i móc jak najdłużej „zatrzymać lato”?

    Więcej…  
  • Każdy Pacjent jest inny

    Zalecenia i stanowiska towarzystw naukowych są bardzo potrzebne – podsumowują najnowszą wiedzę naukową i wnioski z praktyki klinicznej oraz pomagają lekarzom podejmować trafne decyzje terapeutyczne. Nie należy jednak trzymać się ich bezwzględnie – w każdym przypadku i bez zastrzeżeń – stwierdzili eksperci Sekcji Rytmu Serca Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego podczas XXII Kongresu Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego w Krakowie.

    Wytyczne - uwaga na pułapki!

    Rola zaleceń towarzystw naukowych jest w medycynie bardzo ważna.

    Więcej…  
  • Diagnostyka chorób serca

    Zastosowanie technik radioizotopowych w diagnostyce chorób serca pozwala na precyzyjne i bezpieczne wykrycie schorzeń układu sercowo-naczyniowego już na bardzo wczesnym etapie rozwoju choroby. Jest przy tym dobre dla pacjenta i efektywne kosztowo – stwierdzili eksperci Sekcji Kardiologii Nuklearnej Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Medycyny Nuklearnej podczas XXII Międzynarodowego Kongresu Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego w Krakowie.

    Techniki radioizotopowe - dobre dla pacjenta i systemu

    Więcej…  
  • Woda różana oczyszcza i łagodzi

    Woda różana powstaje w procesie wytwarzania olejku różanego. Nie tylko oczyszcza i tonizuje, ale również łagodzi podrażnienia. Dlatego zalecana jest również do cery wrażliwej i trądzikowej. Warto wypróbować wodę, która powstaje z płatków róży damasceńskiej, zwanej najcenniejszym kwiatem na świecie.

    Działanie wody różanej na skórę znane było kobietom już w starożytności. Mówi się, iż z korzystała z niej sama Kleopatra. W krajach arabskich, z dobrodziejstw wody różanej, korzysta się do dziś - nie tylko w celu oczyszczania twarzy czy mycia włosów, ale również jako dodatek kulinarny.

    Więcej…  
  • Skóra po wakacjach potrzebuje regeneracji

    Joanna Wisniewska GorynLato to dla wielu z nas ulubiona pora roku. Słońce, wysokie temperatury, kąpiele w morzu czy basenie – tak najczęściej mijają nam długie, ciepłe i wakacyjne dni. Niestety, takie formy spędzania czasu niekorzystnie wpływają na stan naszej skóry, która po lecie często jest przesuszona, podrażniona czy pełna przebarwień. Pomocą dla wymagającego regeneracji i pielęgnacji ciała, stają się wtedy zabiegi z zakresu medycyny estetycznej – warto je wykonać, by przywrócić cerze promienność i blask.

    Więcej…  

Aktualności seniora

Metoda Holtera

Metoda Holtera - badanie wykorzystywane jest w diagnozowaniu chorób serca. Umożliwia rejestrowanie pracy serca w trakcie wykonywania codziennych czynności, przez 24 godziny na dobę.

Więcej…

Karetki – rodzaje

Podstawowe (P) - najczęściej spotykane. Zespół składa się z minimum dwóch ratowników medycznych/pielęgniarek, bez lekarza. Jeżeli żadna z osób nie posiada uprawnień do prowadzenia karetek, trzecią osobą jest kierowca.

Więcej…

Mammografia

Mammografia jest to najbardziej skuteczne badanie w diagnostyce raka piersi, pozwalające na wykrycie nowotworu w bardzo wczesnym stadium. W badaniu wykorzystywane jest promieniowanie rentgenowskie, w minimalnej dawce. 

Więcej…

Pasje Seniora

CZATeria

seniorzy gotowe fb

Nowości

Wyszukiwanie